Listerioza u kobiet w ciąży – objawy I leczenie

Listerioza w ciąży to groźne zakażenie bakteryjne wywołane przez Listeria monocytogenes, które może prowadzić do poronienia lub przedwczesnego porodu. Bakterie rozwijają się w niepasteryzowanych produktach mlecznych, surowym mięsie, rybach i niedokładnie umytych owocach. Objawy pojawiają się po 1-2 dniach i obejmują wysoką gorączkę, dreszcze oraz bóle mięśniowe. Ciężarne są szczególnie narażone w trzecim trymestrze ze względu na obniżoną odporność. Nieleczona choroba może powodować sepsę i zapalenie opon mózgowych. Poznaj pełne informacje o objawach, diagnostyce i skutecznych metodach zapobiegania tej niebezpiecznej infekcji.

• Listerioza rozwija się w niepasteryzowanym mleku, serach pleśniowych, surowym mięsie, rybach i niedokładnie umytych owocach i warzywach.
• Kobiety w ciąży są najbardziej narażone w III trymestrze ze względu na największe obciążenie układu odpornościowego.
• Objawy pojawiają się po 1-2 dniach (czasem do 2 miesięcy): wysoka gorączka, dreszcze, zmęczenie, bóle mięśniowe, biegunka i wymioty.
• Nieleczona listerioza może prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu lub zapalenia opon mózgowych u dziecka.

Listerioza jest odzwierzęcą chorobą zakaźną, wywołaną przez bakterie Listeria monocytogenes. Zwykle rozwijają się one w niepasteryzowanym mleku, serach pleśniowych i dojrzewających, a także w surowych rybach, owocach morza i mięsie. Surowe, niedokładnie umyte owoce i warzywa również mogą być siedliskiem listerii. Z tego samego powodu ciężarna nie powinna jeść dań gotowych, przeznaczonych do spożycia po podgrzaniu w kuchence mikrofalowej. Niekiedy choroba rozwija się po zjedzeniu lodów lub sałatki. Do zakażenia dochodzi również poprzez kontakt z wydzielinami i wydalinami chorych zwierząt.

Na zakażenie szczególnie narażone są kobiety w ciąży, noworodki, seniorzy i osoby z obniżoną odpornością. Należy podkreślić, że w tym przypadku listerioza zwykle przebiega w sposób inwazyjny. Bakterie mogą przenikać przez przewód pokarmowy, łożysko i błony śluzowe. Listerioza może pojawić się na każdym etapie ciąży, ale przyszła mama jest na nią najbardziej podatna w III trymestrze. Pod koniec ciąży dochodzi bowiem do największego obciążenia układu odpornościowego.

Objawy listeriozy zazwyczaj pojawiają się po 1–2 dniach od zjedzenia zakażonego posiłku, niekiedy jednak czas wydłuża się nawet do 2 miesięcy. Do najczęstszych objawów zalicza się: wysoką gorączkę, dreszcze, zmęczenie i bóle mięśniowe, niejednokrotnie poprzedzone biegunką i wymiotami. Dolegliwości utrzymują się przez 3–4 dni, należy jednak zaznaczyć, że u osób z obniżoną odpornością bakterie przedostają się do krwiobiegu i trafiają do ośrodkowego układu nerwowego.

Jeśli zaobserwujesz u siebie jakikolwiek z objawów, zgłoś się natychmiast do lekarza. Nieleczona listerioza może doprowadzić do sepsy, bakteriemii lub zapalenia opon mózgowych, które są bardzo niebezpieczne dla przyszłej mamy i maleństwa. Zakażenie zwiększa ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu, a nawet urodzenia martwego dziecka. Ponadto istnieje ryzyko rozwoju u maluszka listeriozy wtórnej lub okołoporodowego zakażenia, które ujawniają się w 2.–3. tygodniu życia, a mogą doprowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Toksoplazmoza u kobiet w ciąży jest równie groźna dla dziecka, jak listerioza. Choroba często przebiega bezobjawowo, ale u kobiet z obniżoną odpornością mogą pojawić się: stan podgorączkowy, wzmożona potliwość, wysypka, zmęczenie, powiększenie węzłów chłonnych, ból mięśni i głowy. Wspomniane dolegliwości są niespecyficzne, dlatego należy wykonać badanie z krwi w kierunku toksoplazmozy.

Chorobę diagnozuje się na podstawie objawów klinicznych. Jeśli ciężarna zmaga się z objawami grypopodobnymi lub z ostrą infekcją pokarmową, lekarz zleci posiew lub badanie z krwi – Listeria monocytogenes IgM met. II F – wykrywające przeciwciała w surowicy i osoczu. Aby potwierdzić lub wykluczyć obecność bakterii, można również zbadać wydzielinę z pochwy. Jeśli doszło do zakażenia, wdraża się antybiotykoterapię, która zwiększa szanse na urodzenie zdrowego dziecka.

Przed zajściem w ciążę powinnaś wykonać test na obecność toksoplazmozy. Po przechorowaniu pojawiają się przeciwciała, co oznacza, że nabyłaś odporność. W razie negatywnego wyniku lekarz zleci kilkukrotne powtórzenie testu. To jedno z podstawowych badań w ciąży (obok morfologii i analizy moczu), które należy wykonywać regularnie. Do tego czasu wybierz się też na pierwszą wizytę do ginekologa, który wykona USG, aby potwierdzić ciążę i jej prawidłową lokalizację w jamie macicy. Oprócz tego powinnaś wykonać cytologię i wymaz z pochwy, które wykrywają lub wykluczają stan zapalny w pochwie i szyjce macicy.

Prowadzenie ciąży przez specjalistów zapewnia przyszłej mamie poczucie bezpieczeństwa. Ciężarna znajdzie się pod opieką położnej i lekarza, a także ma dostęp do badań prenatalnych i najnowocześniejszych metod diagnostycznych. Jeśli coś ją niepokoi, może w każdej chwili umówić się na konsultację.