Żeby dziecko zdrowo rosło
Szacuje się, że nawet 6% dzieci rodzi się ze zbyt niską masą urodzeniową, czyli w momencie przyjścia na świat waży mniej niż 2500 g. Stan ten często dotyczy wcześniaków, ale może być też uwarunkowany genetycznie lub wynikać z chorób matki w okresie ciąży. Dowiedz się, czym dokładnie jest hipotrofia, dlaczego niektóre dzieci są mniejsze od innych i jakie mogą być konsekwencje niskiej masy urodzeniowej!
Niska masa urodzeniowa – kiedy występuje?
Waga noworodka urodzonego w terminie powinna mieścić się w przedziale między 2,5 a ok. 4 kg. Niska masa urodzeniowa jest więc stanem, gdy dziecko waży mniej niż 2500 g. Można wyodrębnić 3 kategorie tego problemu:
- umiarkowanie mała masa ciała – od 1500 g do 2500 g;
- bardzo mała masa ciała – od 1000 g do 1499 g;
- skrajnie mała masa ciała – poniżej 999 g.
Niska masa urodzeniowa często dotyczy dzieci urodzonych przedwcześnie (tj. przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży), jednak zdarza się, że również noworodki urodzone w terminie ważą zbyt mało – wtedy można mówić o hipotrofii, czyli o zaburzeniu wzrastania, które diagnozuje się już w okresie prenatalnym. Hipotrofik już w łonie matki ma mniejszą masę w stosunku do kalendarza ciąży. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) hipotrofię wewnątrzmaciczną – świadczącą o tym, że na pewnym etapie doszło do zahamowania rozwoju płodu – diagnozuje się wtedy, gdy waga dziecka znajduje się poniżej 10. percentyla w odniesieniu do powszechnie stosowanego kryterium, jakim są siatki centylowe.
W przypadku umiarkowanie niskiej masy urodzeniowej dziecko przeważnie „dogania” swoich rówieśników i jego dalszy rozwój odbywa się bez poważniejszych komplikacji. Noworodki urodzone z bardzo niską lub skrajnie małą masą ciała mogą zmagać się z różnymi problemami zdrowotnymi w przyszłości.
Zobacz także: Żeby dziecko zdrowo rosło.
Jakie mogą być przyczyny niskiej masy urodzeniowej?
Niska masa urodzeniowa może mieć wiele przyczyn. Najczęstszą z nich jest wcześniactwo – zdecydowana większość dzieci urodzonych przed 37. tygodniem ciąży ma niską masę urodzeniową. Im wcześniejszy poród, tym mniejsza waga dziecka. Omawiany problem jest też cęsty wśród dzieci pochodzących z ciąż mnogich. Ale na tym lista możliwych przyczyn się nie kończy.
Zdarzają się przypadki, że płód nie rośnie w odpowiednim tempie lub jego rozwój na pewnym etapie zostaje zatrzymany. Wśród możliwych przyczyn takiego stanu rzeczy wymienia się: niedożywienie matki; problemy z łożyskiem, które nie dostarcza dziecku odpowiedniej ilości tlenui składników odżywczych; zakażenia wewnątrzmaciczne (np. toksoplazmozę lub inne poważne infekcje); wady wrodzone.
Za niską masą urodzeniową noworodka mogą stać czynniki matczyne, takie jak:
- choroby matki – cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby nerek, choroby serca;
- złe nawyki – palenie papierosów, picie alkoholu i zażywanie narkotyków podczas ciąży;
- wiek – zarówno zbyt młody, jak i zbyt zaawansowany wiek matki mogą wiązać się z większym ryzykiem urodzenia dziecka z niską masą.
Czasami niska masa urodzeniowa spowodowana jest czynnikami genetycznymi. Niektóre mutacje mogą powodować zahamowanie wzrostu lub zaburzenia w funkcjonowaniu łożyska, którego niewydolność znacznie ogranicza rozwój płodu. Są też choroby genetyczne, determinujące niską wagę urodzeniową, a wśród nich np. zespół Turnera, zespół Downa czy zespół Pradera-Williego.
Nie można zapominać o innych czynnikach, które również – w pośredni sposób – przyczyniają się do niskiej masy urodzeniowej. Najczęściej wymienia się tutaj zanieczyszczenia środowiska naturalnego, stres czy ogólne niedożywienie populacji.
Zobacz także: Kalkulator wagi w ciąży.
Niska masa urodzeniowa – jakie może mieć konsekwencje w przyszłości?
Niska masa urodzeniowa, choć często kojarzy się z problemami zdrowotnymi w pierwszych miesiącach życia, może mieć także długofalowy wpływ na zdrowie i rozwój dziecka. Wśród konsekwencji, których ryzyko należy oceniać indywidualnie, wymienia się m.in.: cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, choroby płuc, problemy neurologiczne czy zaburzenia w funkcjonowaniu układu kostno-mięśniowego. Są też koncepcje, według których zbyt mała masa ciała zwiększa ryzyko zaburzeń rozwojowych, takich jak ADHD czy zaburzenia zachowania.
Noworodki, które ważą zbyt mało, wymagają specjalistycznej opieki w oddziałach neonatologicznych, a w kolejnych miesiącach życia powinny być pod regularną kontrolą lekarza. Wczesna rehabilitacja i odpowiednio ukierunkowane leczenie mogą pomóc w minimalizowaniu skutków hipotrofii.
Bibliografia
- T. Gomella, Neonatologia – postępowanie, procedury, choroby, leki, dyżurowe problemy kliniczne, Wydawnictwo MediPage, Warszawa 2023.
- D. Lautenbach i in., Zależność między przyrostem masy ciała w ciąży a występowaniem nieprawidłowej masy urodzeniowej noworodków oraz powikłań matczynych, [w:] K. Turowski (red.), Zagrożenie życia i zdrowia człowieka, Wydawnictwo NeuroCentrum, Lublin 2017, s. 185–202.
Poznaj historię, jakich u nas wiele. Każda inna, wszystkie wyjątkowe
Sprawdź inne artykuły z kategorii poród:
Kangurowanie dziecka po porodzie – czemu jest tak ważne dla dziecka i mamy?
Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i… Zobacz więcej
Masaż szyjki macicy – co to takiego, jak przebiega, kto go wykonuje?
Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i… Zobacz więcej
Znieczulenie zewnątrzoponowe podczas porodu – działanie, przebieg, efekty
Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i… Zobacz więcejDowiedz się więcej o porodzie w Szpitalu Medicover
Skontaktuj się z nami
– oddzwonimy do Ciebie
Poniedziałek – Piątek: godz. 8:00 – 20:00
Sobota: godz. 9:00 – 16:00
Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i nie zastępują one indywidualnej oceny lekarza w kwestii postępowania medycznego wobec każdego pacjenta. Lekarz, po dokładnym zbadaniu stanu pacjenta, ustala zakres i częstotliwość badań diagnostycznych oraz/lub procedur terapeutycznych, uwzględniając konkretne wskazania medyczne. Wszelkie decyzje medyczne są podejmowane w pełnym porozumieniu z pacjentem.