MAKROSOMIA PŁODU — DIAGNOSTYKA I POSTĘPOWANIE ZAPOBIEGAWCZE
Makrosomia płodu występuje, gdy noworodek waży ponad 4 kg lub przekracza 90 centyl na siatce wzrostu. Ten stan dotyka około 10% ciąż. Główną przyczyną jest cukrzyca ciążowa, otyłość matki i nadciśnienie. Wyróżnia się makrosomię symetryczną u zdrowych matek oraz asymetryczną związaną z cukrzycą. Diagnoza opiera się na badaniu USG w 18-22 tygodniu ciąży. Makrosomia zwiększa ryzyko powikłań porodowych, wydłużenia akcji porodowej i urazów noworodka. U dzieci może prowadzić do problemów oddechowych, żółtaczki i przyszłej otyłości. Najczęściej wymaga cięcia cesarskiego. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy i zapobiegać temu schorzeniu.
Najważniejsze informacje
- Makrosomię płodu stwierdza się, gdy noworodek waży ponad 4 kg lub przekracza 90 percentyl masy ciała. Dotyczy około 10% wszystkich ciąż.
- Wyróżnia się trzy stopnie makrosomii: I stopień powyżej 4000g, II stopień powyżej 4500g, III stopień powyżej 5000g.
- USG połówkowe w 18-22 tygodniu ciąży pozwala wykryć potencjalną makrosomię przez pomiar obwodu główki, brzuszka i długości kości udowej.
- Makrosomia zwiększa ryzyko cesarskiego cięcia, wydłużenia porodu, encefalopatii noworodka i powikłań porodowych u matki.
Makrosomia płodu – czym jest?
Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, w znacznej mierze zależy to od genów i czynników środowiskowych. Noworodek urodzony w 38.–42. tygodniu ciąży powinien ważyć 2500–4000 g. Aby stwierdzić, czy masa ciała dziecka jest adekwatna do wieku ciąży, często wykorzystuje się siatki centylowe. Jeśli mieści się ona między 10. a 90. percentylem, mówimy o noworodku eutroficznym. W przypadku gdy wynosi ona poniżej 10 percentyla, jest to noworodek hipotroficzny, a jeżeli przekracza 90 percentyl, wskazuje na noworodka hipertroficznego. Jeśli chcesz sprawdzić, czy prawidłowo przybierasz na wadze, skorzystaj z kalkulatora wagi w ciąży.
Wyróżniamy dwa rodzaje makrosomii płodu:
- symetryczną – występuje u dzieci, których matki nie mają problemów z glikemią, w tym przypadku maluszek ma proporcjonalną budowę ciała, ale stwierdza się zwiększoną ilość tkanki tłuszczowej,
- asymetryczną – dotyczy dzieci, których matki chorują na cukrzycę, u małego pacjenta występuje nie tylko zwiększona ilość podskórnej tkanki tłuszczowej, lecz także stwierdza się większy obwód brzucha i głowy lub jest ona zbyt mała w stosunku do klatki piersiowej. Maluszek jest wtedy narażony na uraz okołoporodowy.
Pod względem wagi urodzeniowej dziecka wyróżniamy 3 typy makrosomii:
- I stopnia – powyżej 4000 g,
- II stopnia – powyżej 4500 g,
- III stopnia – powyżej 5000 g.
Makrosomia płodu – przyczyny
Makrosomia płodu zazwyczaj spowodowana jest cukrzycą ciążową, otyłością matki i nadciśnieniem tętniczym. Badania wykazują, że u kobiet z BMI powyżej 40 kg/m2 trzykrotnie wzrasta ryzyko wystąpienia hipertrofii.
Do czynników ryzyka zaliczamy też poród po terminie, wiek powyżej 35 lat, wielorództwo czy wcześniejszy poród dziecka z taką samą przypadłością. Makrosomii sprzyjają również: płeć męska noworodka, duży przyrost masy ciała w ciąży, a także zaburzenia natury genetycznej u maluszka, takie jak zespół Bectwitcha-Wiedemanna. Ryzyko hipertrofii wzrasta, gdy ciężarna choruje na zespół policystycznych jajników (PCOS) czy zespół Cushinga.
Jak rozpoznaje się makrosomię płodu?
Ważną rolę odgrywa USG połówkowe, które wykonuje się w 18.–22. tygodniu ciąży. Podczas badania lekarz ocenia:
- narządy wewnętrzne i budowę ciała dziecka,
- dojrzałość i położenie łożyska,
- ilość wód płodowych,
- płeć dziecka,
- szyjkę macicy przyszłej mamy.
W ten sposób ginekolog może wykryć wady wrodzone u maluszka. Aby ustalić masę płodu, lekarz mierzy obwód główki i brzuszka, a także sprawdza długość kości udowej. Mogą one sugerować potencjalna makrosomię płodu w późniejszym okresie. Niekiedy makrosomię stwierdza się dopiero po narodzinach dziecka. Ważną rolę odgrywają też nieinwazyjne testy prenatalne, które pozwalają określić ryzyko chorób genetycznych.
Hipertrofia – powikłania
Makrosomia jest niebezpieczna zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Może doprowadzić do:
- wydłużenia porodu,
- zatrzymania akcji porodowej,
- uszkodzenia kanału rodnego,
- krwotoku,
- zakażenia połogowego,
- rozejścia spojenia łonowego,
- wtórnego niedowładu macicy i zaburzeń czynności skurczowej macicy.
U niektórych noworodków hipertrofia prowadzi do encefalopatii, czyli niedotlenienia okołoporodowego, które grozi upośledzeniem umysłowym, a nawet zgonem. Makrosomia zwiększa ryzyko wystąpienia nasilonej żółtaczki, zwichnięcia barku, złamania obojczyka, uszkodzenia nerwu twarzowego i zaburzeń oddychania. Należy zaznaczyć, że przyczynia się ona do rozwoju nadwagi, otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, insulinooporności w późniejszym wieku.
Jeśli przyszła mama zmaga się z cukrzycą, hipertrofia wewnątrzmaciczna może też wynikać z fetopatii cukrzycowej, czyli zespołu zaburzeń noworodkowych. Objawia się ona nadmierną masą ciała, zaczerwienioną skórą, nadmiernym owłosieniem głowy, przerostem mięśnia sercowego, a także niedojrzałością płuc i ośrodkowego układu nerwowego. Dodatkowo badania krwi wykazują obniżony poziom magnezu, wapnia i glukozy. Hipertrofia może spowodować wzrost bilirubiny we krwi.
Makrosomia płodu – jak ją leczyć?
Nie da się wyleczyć hipertrofii wewnątrzmacicznej, można natomiast zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia. Makrosomia płodu jest jednym ze wskazań do cesarskiego cięcia. W takiej sytuacji lekarz może również zdecydować o indukcji (wywołaniu) porodu. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko powikłań. Jeśli ginekolog stwierdzi makrosomię, nie można przeprowadzić porodu w wodzie. Nie należy również używać próżniociągu i kleszczy położniczych, aby nie doprowadzić do urazu okołoporodowego.
Makrosomia płodu może prowadzić do wielu powikłań, dlatego kluczową rolę odgrywa jej wczesne rozpoznanie. W ten sposób lekarz ginekolog zdecyduje, jaki sposób przyjścia dziecka na świat będzie najbezpieczniejszy. Nie można wyeliminować wszystkich czynników hipertrofii, ale ważna jest wczesna diagnostyka zaburzeń gospodarki węglowodanowej u przyszłej mamy i przestrzeganie przez nią zaleceń. Aby zminimalizować ryzyko makrosomii, należy wyrównać cukrzycę. Przyszła mama powinna zadbać o zbilansowaną dietę i codziennie mierzyć poziom glukozy we krwi.
📚 Bibliografia
- Bręborowicz, G. H. (red.). (2020). Położnictwo i ginekologia. Tom 1-2 (wyd. 3). Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie. ISBN 978-83-200-6229-8.
- Helwich, E. (2012). Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego. Medycyna Praktyczna – Pediatria.
- Bajek, A., Marcinkowski, J. T., Rzempowska, J., & Gawłowicz, K. (2014). Kangurowanie – zalecany pierwszy bezpośredni kontakt ciała noworodka z ciałem matki. Hygeia Public Health, 49(3), 417-420.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. 2018 poz. 1756).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy dziecko z makrosomią będzie miało problemy z rozwojem w przyszłości?
Czy można zapobiec makrosomii kontrolując dietę w ciąży?
Jak długo trwa rekonwalescencja po porodzie dziecka z makrosomią?
Poznaj historię, jakich u nas wiele. Każda inna, wszystkie wyjątkowe
Sprawdź inne artykuły z kategorii poród:
Kangurowanie dziecka po porodzie – czemu jest tak ważne dla dziecka i mamy?
O makrosomii płodu, inaczej hipertrofii, mówimy wtedy, gdy masa ciała dziecka jest… Zobacz więcej
Masaż szyjki macicy – co to takiego, jak przebiega, kto go wykonuje?
O makrosomii płodu, inaczej hipertrofii, mówimy wtedy, gdy masa ciała dziecka jest… Zobacz więcej
Znieczulenie zewnątrzoponowe podczas porodu – działanie, przebieg, efekty
O makrosomii płodu, inaczej hipertrofii, mówimy wtedy, gdy masa ciała dziecka jest… Zobacz więcej
Dowiedz się więcej o porodzie w Szpitalu Medicover
Skontaktuj się z nami
– oddzwonimy do Ciebie
Poniedziałek – Piątek: godz. 8:00 – 20:00
Sobota: godz. 9:00 – 16:00
Data dodania: 18 lipca, 2024 | Ostatnia aktualizacja: 22 marca, 2026
Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i nie zastępują one indywidualnej oceny lekarza w kwestii postępowania medycznego wobec każdego pacjenta. Lekarz, po dokładnym zbadaniu stanu pacjenta, ustala zakres i częstotliwość badań diagnostycznych oraz/lub procedur terapeutycznych, uwzględniając konkretne wskazania medyczne. Wszelkie decyzje medyczne są podejmowane w pełnym porozumieniu z pacjentem.
Autor artykułu
Redakcja Medicover Porody to specjaliści i praktycy w zakresie prowadzenia ciąży i położnictwa, którzy dzielą się wiedzą na temat porodów i tematów związanych z ciążą. Naszym celem jest wspieranie w dbaniu o prawidłowy przebieg ciąży i porodu.
Zobacz wszystkie artykuły →